Có một hang đá đã trở thành “thánh đường” của lòng quả cảm, có những tuổi xuân đã hóa thân vào từng mét ray, từng hòn đá cuội. Nằm tại phường Hoàng Mai, tỉnh Nghệ An, Hang Hỏa Tiễn không chỉ là chứng tích lịch sử, mà còn là “ địa chỉ đỏ” - biểu tượng của tinh thần thép trên con đường sắt huyền thoại. Trong mưa bom bão đạn, chính từ nơi này, khẩu hiệu “Tim có thể ngừng đập, nhưng mạch máu giao thông không bao giờ tắc” đã trở thành tôn chỉ sống và chiến đấu, khắc ghi vào tâm khảm của các thế hệ người lao động Đường sắt Việt Nam (VNR).

Dấu ấn lịch sử của "Hang Thanh niên xung phong"

Nằm ở cửa ngõ phía Bắc của Nghệ An, Hoàng Mai là “yết hầu” hội tụ, kết nối các huyết mạch giao thông quan trọng đường bộ, đường sắt, đường thủy vào Nam ra Bắc. Đây cũng là vùng núi đá vôi tốt, trữ lượng lớn có thể khai thác, sản xuất vật liệu phục vụ cho việc san lấp, hàn gắn các tuyến đường trong thời chiến. Với lợi thế về giao thông thủy, bộ và sản xuất nguyên liệu, trong chiến tranh chống Mỹ cứu nước, Hoàng Mai được đánh giá là một vị trí quan trọng trong công tác chi viện cho chiến trường Miền Nam nên được tăng cường các lực lượng quân đội, dân quân tự vệ, TNXP để quyết tâm bảo vệ huyết mạch này.  

Lãnh đạo, CBCNLĐ VNR thành kính dâng hương, tưởng nhớ sự hy sinh anh dũng của 33 liệt sĩ TNXP ngành Đường sắt

Những địa danh như ga Hoàng Mai, cầu Hoàng Mai, cầu Rí, mỏ đá Hoàng Mai, khe Dũ đã trở thành “túi bom” của đế quốc Mỹ, nhiều đường sá, cầu cống bị san bằng, hố bom chồng lên hố bom. Trước yêu cầu nhiệm vụ cấp bách, ngày 27/4/1965, Bộ Giao thông Vận tải đã thành lập đơn vị C271 đội 27 “ba sẵn sàng” gồm 150 đồng chí, chuyển giao cho Tổng cục Đường sắt để đáp ứng nhu cầu bảo vệ tuyến đường sắt huyết mạch và sản xuất nguyên liệu đá đáp ứng kịp thời cho công tác bảo đảm giao thông khu vực Thanh Hóa - Vinh, đặc biệt tập trung tăng cường cho mặt trận Hoàng Mai.

Trong đó, Tổ 4 đơn vị C271 có 36 đồng chí với nhiệm vụ khai thác đá để xây dựng đoạn đường vào ga Hoàng Mai và san lấp, sửa chữa, khắc phục kịp thời các sự cố trên tuyến đường sắt khi bom Mỹ đánh phá, bảo vệ huyết mạch giao thông tại khu vực này. Họ là những thanh niên nhiệt huyết còn ở độ tuổi mười tám đôi mươi, xuất thân từ những vùng quê nghèo ở các tỉnh miền Bắc và Bắc Trung Bộ. Cuộc sống kham khổ, lao động nặng nhọc, khó khăn chồng chất khó khăn nhưng với nhiệt huyết của tuổi trẻ, các anh chị đã luôn sẵn sàng cống hiến, vượt qua mưa bom, bão đạn, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, với một lý tưởng cao đẹp: “đâu cần thanh niên có, việc gì khó có thanh niên”. 

“Những tuổi xuân” được khắc tên trên bia đá

Ngày 28/4/1966, trong khi làm nhiệm vụ, 36 đội viên Tổ 4 của đơn vị đang trú ẩn trong hang đá thì bị máy bay Mỹ phát hiện và liên tiếp bắn hỏa tiễn vào hang. Vụ ném bom đã khiến 33 chiến sĩ anh dũng hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ, nhiều người mới chỉ mười sáu, mười tám tuổi. Sự hy sinh ấy đã trở thành biểu tượng của tinh thần “sống bám cầu, bám đường; chết kiên cường dũng cảm”, “ đường chưa thông không tiếc máu xương”, góp phần giữ vững mạch máu giao thông chi viện cho miền Nam ruột thịt.

Sự hy sinh của họ đã trở thành biểu tượng bất tử của tinh thần "quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh", là minh chứng hào hùng cho ý chí sắt đá của những người con ngành đường sắt trong việc giữ vững mạch máu giao thông dân tộc.

60 năm - Bản hùng ca bất tử

Trong chiến tranh, ngành đường sắt luôn là mục tiêu đánh phá trọng điểm của không quân Mỹ. Hang Hỏa Tiễn là nơi chứng kiến sự mất mát đau thương nhưng vô cùng anh dũng của 33 chiến sĩ TNXP - đây là một trong những tổn thất về người lớn nhất đối với lực lượng phục vụ chiến đấu đường sắt lúc bấy giờ.

Lãnh đạo VNR trao quà cho thân nhân 33 liệt sĩ TNXP tại Hang Hỏa Tiễn hy sinh ngày 28/4/1966 và các cựu TNXP Tổ 4, đơn vị C271

Lễ Kỷ niệm 60 năm ngày hy sinh của các liệt sĩ thanh niên xung phong tại Hang Hoả Tiễn là dịp để mỗi cán bộ, công nhân lao động (CBCNLĐ) ngành Đường sắt được tri ân và ôn lại lịch sử hào hùng của ngành ĐS, của đất nước. Từ đó, nhắc nhớ rằng mỗi km đường ray, mỗi chuyến tàu hôm nay đều được xây đắp bằng sự hy sinh của các thế hệ đi trước; thôi thúc ý chí phấn đấu xây dựng và phát triển ngành Đường sắt trở lại vị trí “Trục xương sống” “Động mạch chủ” của nền kinh tế, viết tiếp những trang sử hào hùng, cùng cả nước bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.